زنبورها باعث تعجیل در گل دادن گیاهان می‌شوند

به گزارش گروه خبرگزاری تبلیغات فضای سبز،ابعاد و نحوه انجام این کار زنبورها به‌طور کامل کشف نشده است، اما در صورت دست‌یابی به ابعاد مخفی آن، می‌تواند مزیتی بزرگ برای کشاورزی باشد.

زنبورهای سرگردان فقط در باغ‌های ما سرگردان نیستند بلکه آن‌ها به‌طور فعال گیاهان را ارزیابی می‌کنند تا دریابند کدام گل شهد و گرده بیشتری را دارا است. آن‌ها با استفاده از علائم و رایحه‌ی منحصر به هر گل درمی‌یابند که قبلاً به کدام‌یک از آن‌ها سرزده‌اند. اکنون، یک مطالعه جدید نشان می‌دهد که زنبورها با ایجاد تنش‌های ریزودرشت در گیاهان باعث می‌شوند که سریع‌تر گل بدهند، اکتشافی که دانشمندان زنبورشناس را بسیار متحیر کرده است. «وای! اولین واکنش من تعجب بود.» نیل ویلیامز (neal Williams)، زیست‌شناس و زنبورشناس دانشگاه کالیفرنیا.«بعد با خودم گفتم، چگونه ما این واکنش را از دست دادیم؟ و چطور هیچ‌کس نتوانسته است قبلاً آن را ببیند؟»

کانسلو دی مورائس (Consuelo De Moraes)، یک متخصص زیست‌شیمی در آموزشگاه فناوری فدرال سوئیس، همان واکنش نیل ویلیامز را نشان داد وقتی‌که یکی از شاگردانش به نام فوتینی پاشالیدو (Foteini Pashalidou)، متوجه حباب‌های کوچک و برش‌های ریز در برگ‌های گیاهان گلخانه‌ای خود شد. به نظر نمی‌رسد که این حشرات بخشی از برگ‌ها را به لانه‌هایشان منتقل کنند و آن‌ها را بخورند.

تیمی برای تحقیق در خصوص شکوفایی گل‌ها توسط زنبورها تشکیل گردید. این تیم، آزمایشات متعددی را انجام داد و نتایج نشان می‌دهد جاهایی که منابع گرده‌افشانی کمیاب هستند، مانند گلخانه‌ها یا در اوایل بهار، زنبورها می‌توانند گیاهان را مجبور به شکوفه دادن حتی یک ماه زودتر از حد معمول کنند.

این تحقیق به دو دلیل امیدوارکننده است. اولاً، این امر نشان می‌دهد كه زنبورها گل‌ها را دست‌کاری می‌کنند، مهارتی ویژه که با گرم شدن دما در سراسر جهان باعث ایجاد گرده‌افشانی قبل از شکوفا دادن گیاهان می‌شود. این حشرات و لاروهای آن‌ها در اوایل بهار تقریباً به‌طور انحصاری به این گرده‌ها برای تأمین مواد غذایی وابسته هستند. ثانیاً آن‌ها یک منبع بالقوه برای عرضه و تأمین مواد غذایی انسان‌ها هستند. اگر کشاورزان بتوانند محصول خود را زودتر از موعد عرضه کنند، می‌توانند تولید مواد غذایی را افزایش دهند.

استادان باغبانی

در یک تحقیق، دی مورائس و پاشالیدو با کمک سایر همکارانشان، گیاهان گوجه‌فرنگی فاقد گل و خردل سیاه را در قفس‌های توری با مشتقات بامیه قراردادند و زنبورها را از گرده محروم کردند. سپس اجازه دادند زنبورهای کارگر 5 تا 10 سوراخ در برگ‌های این گیاهان ایجاد کنند و سپس آن‌ها را از گیاهان جدا کردند. بر اساس این مطالعه که 21 می (21st may) در مجله «Science» منتشر شد، سوراخ‌های کوچک باعث می‌شود گیاهان خردل سیاه دو هفته زودتر از حد معمول گل دهند و گیاهان گوجه‌فرنگی نیز یک ماه زودتر از حد معمول شکوفه کنند.

دانشمندان همچنین کلنی‌های (colonies) زنبورهای تغذیه‌شده با گرده و بدون گرده را با گیاهان بدون گل تحت آزمایش قراردادند تا رفتارهای آن‌ها را با یکدیگر مقایسه کنند. زنبورهای کارگر از کلنی‌های تغذیه‌شده توسط گرده به‌ندرت به گیاهان آسیب می‌رساندند، درحالی‌که آن‌هایی که از گرده محروم بودند آسیب جدی به گیاهان وارد می‌کردند. دانشمندان برای اطمینان از اینکه نتیجه آن‌ها به دلیل شرایط مصنوعی آزمایشگاهی نبوده است، در اواخر مارس 2018 کلنی‌های زنبورها را برکنار انواع گونه‌های گیاهی بدون گل روی پشت‌بامی در زوریخ قراردادند.

گونه‌ای بسیار رایج از زنبورها در اروپا که تا آنجا که دوست داشتند ازنظر تنوع گیاهی آزاد بودند در این آزمایش موردمطالعه قرار گرفتند. بااین‌حال این زنبورها سعی می‌کردند که به برگ‌های همه گیاهان فاقد گل که نزدیک به کندوهای آن‌ها هستند، آسیب برسانند. دانشمندان می‌گویند که علاقه زنبورها به این فعالیت در اواخر ماه آوریل بیشتر می‌شود، زیرا گل‌های محلی بیشتری شکوفا می‌شوند و هم‌چنین ثابت کردند که رفتار گزش زنبورها از تلاش برای دسترسی به گرده‌ها ناشی می‌شود.

آن‌ها آزمایش خود را در پشت‌بام تا ماه ژوئن ادامه دادند و دریافتند که زنبورهای کارگر از خانواده دو گونه از زنبورعسل بانام‌های لاپیدگروس (lapidgrius) و لوکروم (lucorum) برای سوراخ کردن برگ‌ها به سمت گیاهان بی گل می‌آیند. این نویسندگان نیز اشاره دارند که این رفتارها در سایر زنبورها که بیش از 250 گونه از آن‌ها در سراسر جهان یافت می‌شود وجود دارند و بسیار گسترده است.

رمزگشایی

رابطه متقابل و سودمند بین گرده‌افشانی حشرات و گل‌ها حدود 130 میلیون سال سابقه دارد. گیاهان به گرده‌افشان‌ها غذا می‌دهند، در عوض، گرده‌افشان‌ها گل‌ها را بارور می‌کنند؛ اما در صورت عدم هماهنگی با یکدیگر، این رابطه هیچ فایده‌ای ندارد، بنابراین آن‌ها راه‌هایی را برای برقراری ارتباط پیدا خواهند کرد.

لارس چیتکا (lars chittka) رفتارشناس محیط‌زیست از دانشگاه کویین ماری (queen mary) در لندن می‌گوید «این همان چیزی است که این مطالعه نشان می‌دهد. به‌طور
ساده می‌توان گفت، زنبورها علامت می‌دهند: سلام، ما به غذا احتیاج داریم. لطفاً سرعت گلدهی خود را تسریع کنید و ما در عوض شمارا گرده‌افشانی خواهیم کرد.»

سانتیاگو رامیرز (Santiago ramirez)، متخصص محیط‌زیست و شیمی از دانشگاه کالیفرنیا اعتقاد دارد «این‌یک ارتباط بسیار پیچیده است.» یکی دیگر از کارشناسان محیط‌زیست اظهار کرد: «به نظر می‌رسد زنبورها کدی را که باعث شکوفا شدن گل‌ها در گیاهان می‌شود هک می‌کنند.» اما سؤالات بسیاری باقی‌مانده است. چرا این برش‌ها باعث شکوفا شدن گیاهان می‌شود؟ هم‌چنین از لارس چیتکا سؤال شد، «آیا گل‌دهی زودرس منجر به آمادگی بیشتر گیاهان می‌شود، یعنی آن‌ها وقت بیشتری برای استراحت دارند؟»

تقویت کشاورزی؟

هنگامی‌که نویسندگان این تحقیق با استفاده از تیغه‌های فلزی برای تقلید از سوراخ‌کاری زنبورعسل استفاده کردند، گیاهان زودتر از حد معمول شکوفا شدند. (اما نه به‌اندازه انجام این عمل توسط زنبورها). «آن‌ها کاری را انجام می‌دهند که ما کاملاً متوجه نشده‌ایم. ممکن است آن‌ها یک نشانه بیوشیمیایی یا بو از غده بزاقی خود ترشح کنند و ما امیدواریم که این موضوع را کشف کنیم.» مارک مشر (Mark Mescher) بوم‌شناس سوئیسی معتقد است که انجام این کار می‌تواند روشی کاملاً جدید برای پرورش گیاهان ایجاد کند که یک مزیت مهم برای کشاورزی خواهد بود. برای کارشناسان زنبور شناس، یکی از بزرگ‌ترین شگفتی‌های این مطالعه این است که نتایج به‌دست‌آمده تنها با مشاهده‌ای ساده و قدیمی شروع‌شده است.

ویلیامز می‌گوید: «چارلز داروین نیز تحقیقاتی پیرامون این موضوع داشت. هرکسی که علاقه‌مند به زنبورها باشد، احتمالاً ساعت‌های زیادی را به تماشای زنبورها بر گل‌های اطراف خود صرف کرده است؛ اما احتمالاً روی گیاهانی که شکوفه ندارند، توجهی نکرده است.» اما پاشالدو به همین گیاهان فاقد گل توجه کرد و یک پدیده کاملاً جدید را بر روی چشم ما گشود.